/// مقدمه
استان کرمان بهعنوان پهناورترین استان ایران و یکی از غنیترین مناطق کشور به لحاظ منابع معدنی، ظرفیتهای کشاورزی، صنایع بزرگ و فرصتهای گردشگری، نیازمند یک نظام مالی کارآمد و پویا برای به فعلیت درآوردن این مزیتها است. شبکه بانکی استان شامل بانکهای دولتی و خصوصی و برخی از صندوقهای مالی و اعتباری نقش بنیادینی در توسعه همهجانبه استان بر عهده دارد؛ گرچه در حال حاضر از رسالت اصلی خود فاصله گرفته است، لیکن در جهان امروز هیچ برنامه توسعهای بدون پشتوانه مالی امکان تحقق ندارد و بانکها بهعنوان ستون فقرات اقتصاد، نقش حیاتی در گردش نقدینگی، تنظیم اقتصاد محلی و تأمین مالی پروژههای خرد و کلان دارند. استان کرمان باوجود ظرفیتهای بیبدیل در حوزههای معدن، کشاورزی، بازرگانی، صنایعدستی، گردشگری و انرژی سالهاست که با چالشهایی ازجمله کمبود سرمایهگذاری، بحران آب، ناهماهنگیهای زنجیره تولید، پراکندگی جغرافیایی، نرخ بالای بیکاری در بعضی از مناطق و محدودیت زیرساختها روبه رو است؛ در چنین شرایطی شبکه بانکی میتواند بهعنوان یک موتور محرک توسعه عمل کند و با ارائه تسهیلات هدفمند، با نرخ مناسب مشارکت در طرحهای عمرانی و ایجاد خدمات مالی نوین، مسیر رشد پایدار استان را هموار کند و شکافهای توسعهای میان مناطق مختلف را کاهش دهد.
منابع و مصارف شبکه بانکی استان کرمان
بر اساس آمار بانک مرکزی، جمع منابع شبکه بانکی استان کرمان در سال جاری تا پایان مهرماه، 349 همت با رتبه هشتم از سرجمع منابع کل کشور (16870 همت) است که به عبارتی در حدود 2 درصد از کل منابع شبکه بانکی کشور را شامل میشود.
جمع کل تسهیلات پرداختی شبکه بانکی استان کرمان تا پایان مهرماه 1404، برابر با 275 همت با کسب رتبه هفتم کشور است؛ کل تسهیلات پرداختی در کشور در این بازه زمانی 12564 همت است که به این ترتیب سهم استان کرمان به 2/18 درصد میرسد.
قابل ذکر است که مانده کل سپردهها پس از کسر سپرده قانونی نزد بانک مرکزی، برابر با 312 همت است که با توجه به پرداخت 275 همت تسهیلات، 37 همت منابع آزاد در شبکه بانکی استان وجود دارد. در ضمن نسبت مصارف به منابع در پایان مهرماه 1404 در استان کرمان 79 درصد بوده است، درحالیکه میانگین این شاخص در کشور 75 درصد است.
نقش بایسته شبکه بانکی استان در توسعه اقتصادی
در اینجا به بایستگیهای نقش شبکه بانکی در جنبههای مختلف موردنیاز و در مسیر توسعه اقتصادی استان اشاره میشود.
• نقش بانکها در تأمین مالی صنایع بزرگ استان؛ استان کرمان به دلیل دارا بودن بزرگ ترین معادن مس، آهن و زغال سنگ یکی از قطبهای صنایع معدنی است. شرکتهای مس سرچشمه، گلگهر سیرجان، فولاد بردسیر، فولاد بافت، معادن زغالسنگ زرند و غیره و همچنین شرکتهای متعدد فرآوری معادن، کارخانههای سیمان و صنایع مرتبط، همگی نیازمند سرمایهگذاریهای عظیم در حوزه تجهیزات، تأمین مواد اولیه، ایجاد زیرساختهای حملونقل و توسعه خطوط تولید هستند. شبکه بانکی با ارائه تسهیلات بلندمدت و خطوط اعتباری ویژه، نقش مؤثری در تأمین مالی صنایع بزرگ ایفا میکند؛ این سرمایهگذاریها نهتنها ظرفیت تولید را افزایش داده بلکه موجب اشتغالزایی، رشد صادرات، افزایش ارزشافزوده و تقویت استان میشود.
• بانکها در تأمین سرمایه در گردش واحدهای تولیدی؛ کمبود نقدینگی یکی از مهم ترین موانع تولید در کشور بویژه در استان پهناور کرمان است. با توجه به فاصله زیاد بین مراکز تولید، مصرف و بازارهای صادراتی، هزینه حملونقل بالا و رکودهای دورهای بازار، بنگاهها نیاز مداوم به تأمین سرمایه در گردش دارند. بانکها با اعطای وامهای کوتاهمدت، امکان تداوم فعالیت تولیدکنندگان را فراهم میکنند. در صنایع معدنی، کارخانههای فرآوری، صنایع غذایی (بویژه پسته و خرما)، صنایعدستی و فرهنگی کرمان، شبکه بانکی بهعنوان پشتیبان مالی، نقش تعیینکنندهای در کاهش هزینههای تولید ایفا میکند.
نقش شبکه بانکی در توسعه کشاورزی استان کرمان
شبکه بانکی و حمایت از SMEها
کسب وکارهــای کــوچک و متوسـط ازجمله صنــایعدســتی (قالی کرمان، پتــهدوزی)، گردشگری و اقامتگاههای بومگردی، خدمات شهری فروشگاهها و اصناف بخش عمدهای از اشتغال استان را تشکیل میدهند. بانکها با ارائه وامهای خرد و طرحهای حمایت اشتغال روستایی، میتوانند زمینه رشد کسبوکارهای محلی را فراهم نمایند.
نقش شبکه بانکی در توسعه زیرساختها
نقش اجتماعی شبکه بانکی در توسعه استان
چالشهای پیش روی شبکه بانکی
یکی از مهمترین مشکلات بانکهای استان، حجم بالای معوقات است. بحرانهای محیطی، نوسانات ارزی و رکود اقتصادی توان بازپرداخت مشتریان را کاهش داده و باعث شده حجم عمدهای از منابع محبوس و به چرخه تولید بازنگردد.
راهکارهای بهبود عملکرد شبکه بانکی در توسعه استان
جمعبندی
شبکه بانکی استان کرمان بهعنوان یکی از تأثیرگذارترین بخشهای اقتصاد، نقش حیاتی در توسعه همهجانبه استان ایفا مینماید. در صورت تجدیدنظر در سیاستهای فعلی، در حوزههایی مانند تأمین مالی صنایع بزرگ، حمایت از کشاورزی و پروژههای آب محور، توسعه کسبوکارهای کوچک و متوسط، فراهمسازی زیرساختهای شهری و صنعتی و توسعه خدمات مالی دیجیتال، بانکها پیشران اصلی رشد به شمار میآیند.
با اینحال چالشهایی مانند معوقات بانکی، کمبود منابع در برخی از مناطق، مشکلات ساختاری در ارائه تسهیلات و پراکندگی جغرافیایی استان مانع از بهرهبرداری کامل از ظرفیتهای شبکه بانکی شده است. با اصلاح سیاستها، هدفمند کردن تسهیلات، مشارکت در پروژههای بزرگ و توسعه بانکداری دیجیتال، شبکه بانکی میتواند نقش خود را در توسعه پایدار استان بیش از پیش تقویت کند.
بهطورکلی میتوان گفت توسعه استان کرمان بدون حضور فعال، هوشمند و کارآمد شبکه بانکی امکانپذیر نیست و بانکها مهمترین ستون مالی توسعه محسوب میشوند. ///
